niedziela, 10 sierpnia 2014

Wanna z kolumnadą. F. Springer

Muszę przyznać, że po przeczytaniu tej książki trochę inaczej spoglądam na przestrzeń architektoniczną wokół mnie. Nie zgadzam się ze wszystkimi postulatami czy opiniami autora, jednak zawarł w tekście wiele cennych uwag, które warte są choćby zastanowienia. „Wanna z kolumnadą” Filipa Springera to subiektywne spojrzenia autora na otoczenie, a wnioski jakie wyciąga, nie są niestety dla Polaków przychylne słowa znajdują potwierdzenie w fotografiach.
O nowych osiedlach pisze: „Ktoś kto kupował domek z widokiem na las albo łąkę, powinien właściwie cały czas stać w oknie i się gapić, bo za dwa-trzy lata tego widoku już mieć nie będzie. To pewne” (s. 16). Taka jest smutna polska rzeczywistość, bo według autora deweloper sprzedaje jedynie obietnicę raju, w rzeczywistości powstają osiedla zatłoczone i pozbawione infrastruktury. Wymarzone miejsce poza miastem zmienia się w koszmar, gdzie stopniowo wkradają się korki, brud i błoto.
Springer nie boi się kolokwializmów i tworzy neologizmy (wzrokociąg, czyli wszechobecne reklamy zewnętrzne; pastelowa, czyli bloki malowane przypadkowo, bez nawiązania do otoczenia), przy pomocy których obśmiewa architektoniczny bezwład.
Kpi z konkretnych miejsc i budowli, np. łuku triumfalnego w Michałowicach, imitującego te greckie, z hotelu Gołębiewskiego w Karpaczu nazwanego Klejnotem: „Przy Klejnocie Karpacz wygląda jak coś nieistotnego” (s. 107). Ten fragment ukazuje myślenie urzędników i handlowców, a ci którym się to nie podoba, są z góry na przegranej pozycji.
W książce pojawiają się liryczne teksty o polskich rzekach, ujarzmionych i porzuconych, o których ludzie przypominają sobie, gdy woda wypełnia osiedla beztrosko budowane na terenach zalewowych.
Pomiędzy poszczególnymi rozdziałami Springer wprowadza słownik objaśniający istotne według niego terminy, przytacza raporty na temat przestrzeni publicznej.
Jest jeszcze płot odgradzający bogaczy od biedoty, od hołoty, która nie może wścibić nosa do osiedla nowobogackich, którym wydaje się, że złapali Boga za nogi. Płot to także symbol do zrozumienia tego tekstu. Zdecydowanej większości przecież nie przeszkadza otaczająca ich rzeczywistość. „Pasteloza” i „wzrokociąg” są czymś naturalnym, może nawet atrakcyjnym, nie trzeba się wysilać, myśleć, główkować. Wystarczy tak, jak jest, więc po co przekraczać płot, podejmować wysiłek i zmieniać rzeczywistość. Po co takie książki jak Springera? Dają do myślenia? Komu? Tym, którzy je przeczytają? Może czytają je tylko ci, którzy już w jakiś sposób drażni ta rzeczywistość, a ogromna większość? Ma to gdzieś…

F. Springer, Wanna z kolumnadą. Reportaże o polskiej przestrzeni. Wydawnictwo Czarne. Wołowiec 2013.

Brak komentarzy:

Prześlij komentarz