piątek, 14 września 2012

Miasto i psy


Mario Vargas Llosa szokował zarówno w życiu prywatnym jak i zawodowym. Jako młody chłopak peruwiański noblista ożenił się ze swoją ciotką, na którym to wątku osnuł powieść Ciotka Julia i skryba (1979), jego drugą żoną była kuzynka. W swoich powieściach poruszał problemy peruwiańskiego społeczeństwa, które nie były wygodne dla odbiorcy. Właśnie taka jest powieść Miasto i psy. Wydana w 1969 roku książka wywołała szok, protesty, a żołnierze palili jej egzemplarze, jednocześnie głośny debiut spowodował większe zainteresowanie literaturą iberoamerykańską na świecie.
Przedstawiony w powieści reżim wojskowy jest skorumpowany i nieudolny. Elitarna szkoła kadetów rządzona jest przez znudzonych, niezaangażowanych w pracę oficerów, którzy stwarzają pozory wzorowego funkcjonowania. Prawdziwe rządy sprawują starsze roczniki, które znęcają się nad młodszymi, łamią regulaminy, kradną i oszukują na egzaminach. Panuje tu usankcjonowane prawo do przemocy.  Jednostki wrażliwe, nieprzystosowane ponoszą klęskę, ponieważ dominuje tu kult siły, macho. Znęcanie się i okrucieństwo znajdują tragiczny finał w śmierci jednego z uczniów, a szkoła tuszuje sprawę. Najważniejszy jest spokój i zachowanie pozorów.
W świecie Llosy rządzi silny i bezwzględny, słabszy jest poniżany, sprytniejszy zachowuje pozory siły, ironizuje i kpi, by samemu nie stać się ofiarą.
Bohaterowie powieści przenoszą się w czasie, narracja prowadzona jest zmiennie. Raz jest to pierwszoosobowa narracja któregoś z uczniów, w innym miejscu dominuje narrator trzecioosobowy. Ten zmieniający się punkt widzenia sprawia, że powieść niemal migocze odmiennymi postawami. W ten sposób czytelnik poznaje na przykład Jaguara, chłopaka, który rządzi w szkole, jest silny i bezwzględny, przebiegły, jednocześnie jego historia ukazana jest w jego wspomnieniach i wówczas wyłania się zupełnie inna postać. To ewolucja od nieśmiałego, bardzo wrażliwego chłopca, jego kontakty ze światem przestępczym, wykorzystanie seksualne, po egzekutora stanowionego przez niego prawa.
Miasto i psy ukazuje peruwiańskie społeczeństwo, uderza w jego czułe punkty, jest bezlitosną krytyką tyranii.

M.Vargas Llosa, Miasto i psy. Znak. Kraków 2010.

3 komentarze:

  1. To było moje pierwsze spotkanie z prozą Llosy i powieść zrobiła na mnie ogromne wrażenie. Nie mogłam się oderwać i byłam zaskoczona, że pisarzowi udało się mnie zaciekawić taką historią - wydawałoby się, zupełnie nie w granicach moich zainteresowań. Potem czytałam jeszcze opowiadania ("Wyzwanie" i coś jeszcze) i akurat wydały mi się bardzo podobne. Niemniej muszę przyznać, że styl noblisty bardzo mi się podoba.

    OdpowiedzUsuń
  2. Po tę książkę Llosy jeszcze nie miałam okazji sięgnąć, ale z chęcią bym to zrobiła. Nie wszystkie powieści autora przypadły mi do gustu, ale mimo wszystko jakoś przesytu nimi jeszcze nie czuję i mam ochotę sięgać po kolejne.

    OdpowiedzUsuń
  3. Z książek Llosy, które przeczytałam, ta wydaje mi się być napisana najciekawiej, nie wiem, może jest jakaś inna, ciekawsza. Cieszę się, że trafiłam na nią tak wcześnie.

    OdpowiedzUsuń